RadarGitHub Radarai üretimi

GitHub Radar — Thanos

Prometheus TSDB bloklarını nesne depolarına arşivleyen, StoreAPI ve Store Gateway ile sınırsız saklama ve tekilleştirme sunan açık kaynaklı metrik motoru.

Thanos, modern bulut yerel altyapılarda ve Kubernetes kümelerinde zaman serisi metriklerini yönetmek için mühendisleri Prometheus’un tek düğümlü depolama sınırlarından, veri kaybı risklerinden ve fahiş yerel SSD maliyetlerinden kurtarmak amacıyla Improbable mühendisleri tarafından başlatılıp Cloud Native Computing Foundation (CNCF) çatısı altında geliştirilmiş açık kaynaklı, yüksek erişilebilir bir metrik sistemidir 1. Prometheus sunucularının yüksek erişilebilirlik (HA) çiftlerinde mükerrer veri ürettiği ve aylar süren geçmiş sorgularda belleği tüketip çöktüğü hantal mimarilere karşı Thanos; Prometheus 2.0 TSDB blok formatını temel alarak nesne depolama (Amazon S3, Google Cloud Storage, Azure Blob) üzerinde sınırsız saklama, Store Gateway üzerinden aralık istekleriyle (range requests) tarihi sorgulama ve uçuş anında tekilleştirme (on-the-fly deduplication) sağlayan devrimci bir sistem altyapısıdır 2.

Bulut yerel gözlemlenebilirlik, zaman serisi veritabanları ve Prometheus altyapısı çevrelerinde 14,3 bin yıldız ve son commit bugün düzeyinde endüstri standardı bir güven inşa eden depo, aktif olarak yönetilen 616 açık issue ve çok kiracılı kararlılık güncellemelerini içeren son sürüm v0.42.4 (Ekim 2026) metrikleriyle olgunluğunu sergilemektedir.

Mimari Deep-Dive: Thanos

Thanos’un sistem mimarisinde yarattığı en büyük mühendislik sıçraması, Prometheus’u yerinden söküp atmak yerine onun otonom kazıma (scraping) gücünü koruyarak depolama ve sorgulama katmanlarını gRPC tabanlı ortak bir StoreAPI etrafında ayrık mikroservislere bölmesidir. Proje bütünüyle saf Go diliyle geliştirilmiştir 1. Go seçimi; Prometheus ve Kubernetes kod tabanıyla aynı veri yapılarını ve kütüphaneleri doğrudan paylaşabilmek, gRPC üzerinden çok düğümlü dağıtık akışları yönetebilmek ve goroutine tabanlı eşzamanlılıkla onlarca kümeden gelen metrik parçalarını alt milisaniyelik gecikmelerle birleştirebilmek amacıyla yapılmıştır.

Sistemin kalbinde yer alan ilk temel mimari sütun Sidecar ve Store Gateway ikilisidir 2. Sidecar bileşeni her Prometheus sunucusunun yanında çalışır; Prometheus’un iki saatte bir diske boşalttığı TSDB bloklarını (ULID dizinleri ve chunk dosyaları) sessizce nesne deposuna yüklerken, son iki saatlik sıcak belleği StoreAPI üzerinden dışa açar. Store Gateway ise nesne deposundaki terabaytlarca tarihi bloğun kapı bekçisidir. Nesne deposundaki devasa indeks dosyalarını yerel diske baştan sona indirmez; HTTP aralık istekleriyle (bytes=start-end) yalnızca sorgulanan etiketlere denk gelen indeks altbilgilerini ve veri parçalarını çeker. Yerel SSD ve bellek içi indeks önbelleklemesi sayesinde nesne deposu gecikmelerini tamamen maskeler.

İkinci kritik sütun yatay ölçeklenebilir PromQL motoru olan Thanos Query katmanıdır 3. Durumsuz (stateless) çalışan Query düğümleri, kullanıcıdan gelen sorguyu analiz ederek hem güncel veriyi tutan Sidecar’lara hem de geçmiş veriyi tutan Store Gateway’lere eşzamanlı fan-out yapar. En kritik mühendislik başarısı, aynı hedefleri kazıyan iki farklı Prometheus sunucusundan gelen eşzamanlı metrik serilerini etiket ve zaman damgası düzeyinde uçuş anında tekilleştirmesidir. Kullanıcı tüm kümeleri tek bir sanal Prometheus gibi sorgular.

Üçüncü sütun ise tekil bir arka plan süreci olarak çalışan Compactor motorudur 2. Compactor; nesne deposundaki iki saatlik küçük blokları birleştirerek daha büyük bloklara dönüştürür. Çok daha radikal olan yeteneği ise alt-örnekleme (downsampling) mimarisidir; metrikleri 5 dakikalık ve 1 saatlik çözünürlüklere indirgeyerek bir yıllık CPU kullanım grafiğini yüz binlerce ham nokta yerine birkaç bin özet noktayla saniyeler içinde çizer.

Kod ve Topluluk Sağlığı

Thanos; Red Hat, Grafana Labs, Improbable ve Polar Signals mühendislerinin öncülüğünde küresel bir açık kaynak gözlemlenebilirlik konsorsiyumu tarafından geliştirilmektedir 1. CNCF mezuniyet sürecinde yer alan proje; Alibaba, Bytedance, eBay, Shopee ve Adobe gibi dünya çapında milyonlarca çekirdek işleten dev altyapıların ana izleme motoru olarak görev yapmaktadır.

Depodaki 616 açık issue sayısı, onlarca nesne depolama sağlayıcısını, PromQL uyumluluklarını ve multi-tenant Receive mimarisini barındıran devasa bir sistem için son derece canlı ve iyi koordine edilen bir topluluk trafiğini yansıtır. Bakımcı kadrosu 2026 yılındaki v0.42 sürümlerinde; TSDB bloklarının yüklenmesi tamamlanana kadar compaction işlemini erteleyerek veri kaybını önleyen kritik mimari güncellemeleri tamamlamış ve Redis replikalarına salt-okunur istek yönlendirme yeteneklerini sisteme kazandırmıştır 4. Çekirdek depoya sunulan her çekme isteği (PR); gerçek S3/GCS simülatörlerinde otomatik entegrasyon testlerinden, büyük ölçekli PromQL doğrulama paketlerinden ve katı kod denetimlerinden geçer. Sürümleme takvimi altı haftalık düzenli döngülerle yürütülmektedir. health_score bu bölümden türer: issue kapanma hızı, sürüm düzeni, bakımcı ekibi. Ajanın tahminidir; künyede öyle yazılır. Projenin açık kaynak dünyasındaki tarafsızlığı, arkasındaki kurumsal mühendislik gücü ve üstün mimari tasarımı dikkate alınarak health_score: 9.3 takdir edilmiştir.

Production Riski: Gerçekten Kullanılır mı?

Thanos’u kurumsal gözlemlenebilirlik yığınına dahil etmeyi değerlendiren sistem mimarları için lisanslama açısından hiçbir engel bulunmamaktadır; proje son derece özgür Apache 2.0 lisansı ile dağıtılmakta olup şirket içi veri merkezlerinde veya genel bulut sağlayıcılarında kısıtlamasız kullanım serbestisi sunar 5.

Thanos’un üretimde hayat kurtardığı senaryolar son derece belirgindir: Onlarca farklı Kubernetes kümesinde çalışan bağımsız Prometheus sunucularını tek bir küresel kontrol panelinde (Grafana) birleştirmek, Prometheus pod’larının yerel disk boyutunu 24 saatle sınırlandırıp yıllarca geriye giden metrikleri ucuz S3 depolarında saklamak ve alt-örnekleme sayesinde yıllık trend analizlerini milisaniyelerde çalıştırmak. Mevcut Prometheus yapılandırmasına tek bir yan konteyner (Sidecar) eklenerek devreye alınabilmesi operasyonel benimseme sürtünmesini sıfıra indirir.

Buna karşın, operasyonel olarak yönetilmesi gereken kritik sınırlar vardır. İlk kısıt Compactor bileşenidir; Compactor asla yatay ölçeklenemez, nesne deposu başına kesinlikle tek bir (singleton) kopya çalıştırılmalıdır; aksi takdirde iki süreç aynı blokları birleştirmeye çalışarak nesne deposunda veri bozulmasına (data corruption) yol açar. İkinci kısıt ise nesne deposu API maliyetleridir; kötü yapılandırılmış yüksek kardinaliteli sorgularda Store Gateway’in S3 üzerinde yapacağı milyonlarca GetObject çağrısı bulut faturalarını şişirebilir, bu nedenle Redis veya Memcached tabanlı bir indeks önbelleği zorunludur. Bu parametreler doğru ayarlandığında Thanos, modern bulut altyapılarında Prometheus’u kurumsal ölçeğe taşıyan en sağlam ve yetkin açık kaynak çözümdür.

Kaynaklar

  1. Thanos GitHub Ana Kod Deposu
  2. Thanos Resmi Tasarım ve Sistem Mimarisi Dokümantasyonu
  3. Thanos Genel Tanıtım ve Özellikler Kılavuzu
  4. Thanos GitHub Sürüm Notları ve Değişiklik Günlüğü
  5. Thanos Apache 2.0 Açık Kaynak Lisans Dosyası